Head and Shoulders คืออะไร? เส้นคอเอียง เป้าราคา และเหตุที่รูปแบบล้มเหลว

Head and Shoulders หรือรูปแบบหัวและไหล่ เป็นรูปแบบกลับตัวที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุดในตำราวิเคราะห์ทางเทคนิค มียอดสามยอดที่ยอดกลางสูงที่สุด และเส้นคอที่ลากผ่านก้นสองก้น สิ่งที่ตำรามักไม่เน้นคือเส้นคอส่วนใหญ่เอียง ซึ่งเปลี่ยนวิธีคำนวณเป้าราคา และรูปแบบจำนวนมากไม่ได้จบแบบในตำรา บทความนี้อธิบายโครงสร้าง การคำนวณบนเส้นคอเอียง เรื่อง Volume และเหตุผลที่รูปแบบนี้ล้มเหลวบ่อย

ตัวเลขเป็นตัวอย่างเพื่อประกอบบทความ · ตรวจเงื่อนไขของโบรกเกอร์ก่อนเทรดจริง

สรุปสาระสำคัญ

• รูปแบบประกอบด้วยไหล่ซ้าย หัว และไหล่ขวา โดยหัวสูงที่สุด และเส้นคอลากผ่านก้นสองก้นระหว่างยอด
• เส้นคอเอียงได้ จึงต้องคำนวณค่าของเส้นที่แต่ละแท่ง ไม่ใช่ใช้ระดับเดียว
• เป้าตามตำรา = หัวลบเส้นคอ ณ แท่งของหัว ฉายลงจากจุดที่ราคาปิดหลุดเส้นคอ
• Volume เป็นข้อมูลประกอบในตำรา แต่ใน Forex มีเพียง Tick Volume ของโบรกเกอร์แต่ละราย
• Inverse Head and Shoulders คือรูปแบบกลับด้านที่เกิดหลังขาลง ใช้หลักการเดียวกัน

โครงสร้าง: ไหล่ซ้าย หัว ไหล่ขวา

รูปแบบเกิดหลังขาขึ้น ราคาทำยอดแรกที่เรียกว่าไหล่ซ้าย ย่อลง แล้วขึ้นไปทำยอดที่สูงกว่าเดิมซึ่งเป็นหัว จากนั้นย่อลงอีกครั้ง และขึ้นไปทำไหล่ขวาที่ต่ำกว่าหัว ในภาษาของโครงสร้างราคา ไหล่ขวาคือ Lower High แรกหลังจากขาขึ้นทำ Higher High มาตลอด

• ไหล่ทั้งสองข้าง — ต่ำกว่าหัว และมักอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน แต่ไม่จำเป็นต้องเท่ากัน
• ก้นสองก้น — จุดต่ำสุดระหว่างไหล่ซ้ายกับหัว และระหว่างหัวกับไหล่ขวา
• เส้นคอ — เส้นที่ลากผ่านก้นสองก้นนั้น รูปแบบเกิดจริงเมื่อราคาปิดหลุดเส้นนี้

เส้นคอที่เอียง

ก้นสองก้นแทบไม่เคยอยู่ระดับเดียวกัน เส้นคอจึงเป็นเส้นเอียงเหมือนเส้นเทรนด์ ความชันคำนวณจากส่วนต่างราคาของก้นทั้งสองหารด้วยจำนวนแท่งที่ห่างกัน แล้วใช้หาค่าของเส้นที่แท่งใดก็ได้ ถ้าก้นแรกอยู่ที่ 1.0870 และก้นที่สองอยู่ที่ 1.0880 ห่างกัน 20 แท่ง เส้นคอจะชัน 0.5 pip ต่อแท่ง

ความเอียงมีผลต่อจังหวะหลุดโดยตรง ในตัวอย่างนี้ เส้นคอที่แท่งหลุดอยู่ที่ 1.0887 ถ้าใช้เส้นแนวนอนผ่านก้นที่ต่ำกว่า 1.0870 แทน จะต้องรอให้ราคาลงไปอีก 17 pips กว่าจะนับว่าหลุด ทั้งสองแบบมีคนใช้ สิ่งสำคัญคือเลือกแบบเดียวและใช้ให้สม่ำเสมอ

วัดเป้าแบบ Measured Move

สมมติ EURUSD H4 มีไหล่ซ้ายที่ 1.0920 หัวที่ 1.0980 และไหล่ขวาที่ 1.0925 ก้นสองก้นคือ 1.0870 และ 1.0880 จากนั้นราคาปิดที่ 1.0879 ต่ำกว่าเส้นคอของแท่งนั้น

เส้นคอ ณ แท่งของหัวอยู่ที่ 1.0875 ความสูงจึงเป็น 1.0980 − 1.0875 = 105 pips เส้นคอ ณ แท่งที่หลุดอยู่ที่ 1.0887 เป้าตามตำราจึงเป็น 1.0887 − 105 pips = 1.0782 ถ้าวัดความสูงจากเส้นแนวนอน หรือฉายจากระดับอื่น ตัวเลขจะคลาดไปหลาย pips ภาพราคาจำลองจบก่อนถึงเป้า เพื่อย้ำว่าเป้านี้เป็นตัวเลขวางแผน ไม่ใช่ราคาที่ต้องไปถึง

แผนตัวอย่างและ R

จากตัวอย่างเดียวกัน ถ้าขายที่ราคาปิด 1.0879 และวาง Stop เหนือไหล่ขวา 5 pips ที่ 1.0930 ระยะเสี่ยงคือ 51 pips ระยะถึงเป้าคือ 97 pips คิดเป็น 1.9R ถ้าราคาไปถึง

Stop เหนือไหล่ขวาเป็นจุดที่ใช้กันบ่อย เพราะถ้าราคากลับขึ้นไปผ่านไหล่ขวาได้ โครงสร้าง Lower High ก็หายไป บางคนวาง Stop เหนือหัวซึ่งปลอดภัยกว่าจากการแกว่ง แต่ระยะเสี่ยงจะยาวจนความคุ้มค่าลดลงมาก ขนาดไม้ต้องคำนวณจากระยะที่เลือกตามหลัก Position Sizing

Volume ประกอบได้แค่ไหน

ตำราคลาสสิกที่เขียนจากตลาดหุ้นมักอธิบายว่า Volume ช่วงไหล่ซ้ายสูง ลดลงช่วงหัวและไหล่ขวา แล้วเพิ่มขึ้นตอนหลุดเส้นคอ ซึ่งสะท้อนว่าแรงซื้อค่อย ๆ หมดไป ในตลาด Forex ไม่มี Volume รวมศูนย์ สิ่งที่ MT5 แสดงคือ Tick Volume ของโบรกเกอร์แต่ละราย ซึ่งสูงต่ำตามช่วงเวลาของวันด้วย

Tick Volume จึงใช้ได้เพียงเป็นข้อมูลประกอบอย่างระมัดระวัง ไม่ควรใช้เป็นเงื่อนไขหลักในการยืนยันรูปแบบ ข้อจำกัดของ Tick Volume อธิบายไว้ใน OBV

Inverse Head and Shoulders

รูปแบบกลับด้านเกิดหลังขาลง มีก้นสามก้นที่ก้นกลางต่ำที่สุด เส้นคอลากผ่านยอดสองยอดระหว่างก้น และรูปแบบเกิดจริงเมื่อราคาปิดเหนือเส้นคอ การวัดใช้หลักเดียวกัน คือความสูงจากก้นกลางถึงเส้นคอ ณ แท่งเดียวกัน ฉายขึ้นจากจุดที่หลุด Stop ที่ใช้บ่อยคือใต้ไหล่ขวา

ทำไมหลายรูปแบบไม่ไปตามตำรา

• ระบุได้ชัดเมื่อจบแล้ว — ระหว่างที่ไหล่ขวากำลังก่อตัว ยังไม่รู้ว่ามันจะเป็นไหล่ขวา หรือเป็นจุดเริ่มของยอดใหม่
• ความเป็นอัตวิสัย — ไหล่ที่ไม่สมมาตร เส้นคอที่ลากได้หลายแบบ ทำให้สองคนเห็นรูปแบบต่างกันบนกราฟเดียว
• หลุดแล้วกลับ — ราคาปิดใต้เส้นคอแล้วกลับขึ้นมาปิดเหนือได้ โดยเฉพาะเมื่อเส้นคอตรงกับแนวรับอื่น
• ภาพตัวอย่างถูกคัดมาแล้ว — รูปแบบในตำราคือกรณีที่สำเร็จ กรณีที่ล้มเหลวไม่ถูกนำมาแสดง

ไม่มีรูปแบบใดสำเร็จเสมอ ถ้าจะใช้ในระบบ ต้องนิยามทุกจุดเป็นตัวเลขและทดสอบแบบเดินทีละแท่ง เพื่อไม่ให้ระบบเห็นแท่งในอนาคตตอนระบุรูปแบบ ตามแนวทางใน รูปแบบกราฟ

ความผิดพลาดที่พบบ่อย

• ขายตั้งแต่ไหล่ขวายังไม่จบ — ก่อนปิดหลุดเส้นคอยังไม่มีรูปแบบ
• ใช้เส้นคอแนวนอนกับรูปแบบที่ก้นต่างกันมาก — จุดหลุดและเป้าจะคลาดไปจากโครงสร้างจริง
• วัดความสูงจากเส้นคอที่แท่งอื่น — ความสูงต้องวัดที่แท่งของหัว
• คิดว่าเป้าที่วัดได้คือจุดที่ราคาต้องไปถึง — ควรวางแผนแบ่งปิดหรือเลื่อน Stop ไว้ก่อน

สรุป

Head and Shoulders คือขาขึ้นที่ทำ Higher High ครั้งสุดท้ายที่หัว แล้วล้มเหลวที่ไหล่ขวา รูปแบบเกิดจริงเมื่อราคาปิดหลุดเส้นคอ ซึ่งมักเอียงและต้องคำนวณค่าที่แต่ละแท่ง เป้าตามตำราช่วยวางแผน แต่ความคุ้มค่าตัดสินจากระยะ Stop เทียบกับระยะถึงเป้า รูปแบบกลับตัวที่โครงสร้างง่ายกว่าและใช้หลักการวัดเดียวกันคือ Double Top และ Double Bottom